Jakie uwagi zgłoszono do projektu zmian dotyczących fundacji rodzinnych?

Projekt UD447 wzbudził wiele zastrzeżeń organizacji przedsiębiorców, doradców podatkowych oraz kancelarii prawnych. Raport z konsultacji przedstawia zarówno zgłoszone postulaty, jak i stanowisko projektodawcy. Dokument pokazuje kierunek dalszych prac, choć odrębnej weryfikacji wymaga jeszcze jednolity tekst projektu uwzględniający wszystkie zaakceptowane zmiany.

Co zmieniono po konsultacjach?

Najważniejsza modyfikacja dotyczy okresu, przez który fundacja powinna zachować otrzymany składnik majątku, aby jego sprzedaż korzystała ze zwolnienia podatkowego. Pierwotnie projekt przewidywał okres 36 miesięcy liczony od końca roku, w którym mienie zostało wniesione albo przekazane fundacji.

Po konsultacjach projektodawca skrócił ten okres do dwóch lat. Zachowany został jednak sposób liczenia terminu od końca roku kalendarzowego. Dodano również wyjątek dotyczący sprzedaży wynikającej z decyzji organu władzy publicznej, przykładowo wywłaszczenia albo postępowania egzekucyjnego. Z zakresu tej regulacji usunięto natomiast mienie nabyte na warunkach rynkowych od podmiotu powiązanego.

Zmodyfikowano także zasady dotyczące inwestowania przez podmioty transparentne podatkowo. Zwolnienie ma zależeć od rodzaju prowadzonej działalności. Dochody odpowiadające działalności dozwolonej fundacji rodzinnej powinny zachować zwolnienie, nawet gdy są osiągane za pośrednictwem transparentnego podatkowo funduszu albo spółki.

Częściowo uwzględniono również postulaty dotyczące zagranicznych jednostek kontrolowanych, czyli CFC. Projekt ma obejmować opodatkowaniem przede wszystkim te dochody zagranicznej jednostki, które podlegałyby opodatkowaniu także w przypadku ich bezpośredniego osiągnięcia przez fundację rodzinną. Projektodawca zapowiedział ponadto dostosowanie części przepisów o exit tax do specyfiki fundacji rodzinnych.

Które rozwiązania nadal budzą najwięcej zastrzeżeń?

Największa dyskusja dotyczy podwyższenia podatku od świadczeń wypłacanych beneficjentom z 15% do 19%. Zgłaszający wskazują, że wyższa stawka obejmie wszystkie fundacje rodzinne, także te, które realizują cele sukcesyjne i prowadzą działalność zgodnie z ustawą.

Podnoszony jest również problem objęcia stawką 19% świadczeń wypłacanych po wejściu nowych przepisów w życie, nawet gdy źródłem wypłaty będą dochody osiągnięte wcześniej. Projektodawca podtrzymał podwyżkę i odrzucił propozycje zachowania stawki 15% dla wcześniej zgromadzonego majątku lub dochodu.

Kolejna grupa uwag dotyczy najmu nieruchomości. Projekt ma ograniczyć zwolnienie przede wszystkim w odniesieniu do najmu krótkoterminowego i usług zakwaterowania. Użyte w nim pojęcia mogą jednak objąć znacznie szerszą grupę przypadków, w tym akademiki, domy seniora, mieszkania pracownicze, aparthotele oraz budynki wynajmowane operatorom.

Wątpliwości wywołują zwłaszcza pojęcia „celu mieszkaniowego”, wynajmowania „bezpośrednio” przez fundację oraz wynajmowania „wyłącznie” na cele mieszkaniowe. Fundacja może również zostać zobowiązana do wykazania, w jaki sposób najemca faktycznie korzysta z lokalu, choć jej możliwości kontrolowania zachowania najemcy pozostają ograniczone. Większość uwag dotyczących najmu została odrzucona.

Zastrzeżenia nadal dotyczą także dwuletniego okresu ograniczającego sprzedaż aktywów. Skrócenie terminu stanowi istotne złagodzenie projektu, jednak sposób jego liczenia od końca roku może prowadzić do faktycznego okresu zbliżonego do trzech lat.

Regulacja obejmie również akcje, obligacje i inne aktywa inwestycyjne, których wartość może szybko się zmieniać. Fundacja może stanąć przed wyborem między sprzedażą aktywa tracącego wartość a utratą zwolnienia podatkowego. Katalog wyjątków pozostaje przy tym ograniczony głównie do przypadków sprzedaży wynikającej z decyzji organu władzy publicznej.

Istotne obawy dotyczą również objęcia fundacji rodzinnych regulacjami CFC i exit tax. Podatek CFC może powstać jeszcze przed otrzymaniem przez fundację dywidendy albo innych środków z zagranicznej spółki. W dalszej kolejności opodatkowanie może pojawić się przy wypłacie zysku do fundacji oraz przy świadczeniu na rzecz beneficjenta.

Projektodawca częściowo zmodyfikował przepisy, lecz pozostawił ograniczony zakres rozliczania podatków zapłaconych na wcześniejszych etapach. Uczestnicy konsultacji wskazują więc na ryzyko wieloetapowego opodatkowania tej samej wartości ekonomicznej.

Krytykę wywołuje także rozszerzenie katalogu ukrytych zysków. Projekt obejmuje nim wartość należności wobec fundatora, beneficjenta albo podmiotu powiązanego, które uległy umorzeniu, przedawnieniu lub zostały odpisane jako nieściągalne.

Takie zdarzenia mogą wynikać z upadłości dłużnika, restrukturyzacji, bezskutecznej egzekucji albo obowiązków rachunkowych. Zgłaszający postulowali powiązanie opodatkowania z rzeczywistym przysporzeniem po stronie osoby powiązanej oraz wprowadzenie zasady jednokrotnego opodatkowania tej samej należności. Postulaty te zostały odrzucone.

Czy istniejące fundacje otrzymają czas na dostosowanie?

Projekt przewiduje wejście zasadniczych zmian w życie 1 stycznia 2027 r. Regulacje przejściowe obejmują głównie sprzedaż mienia oraz możliwość zwrotu określonych nieruchomości ich poprzedniemu właścicielowi.

Organizacje uczestniczące w konsultacjach postulowały co najmniej sześciomiesięczny okres dostosowawczy oraz szerszą ochronę istniejących aktywów, umów, zagranicznych struktur i dochodów osiągniętych przed zmianą przepisów. Projektodawca opowiedział się za szybkim wejściem regulacji w życie, wskazując na ich uszczelniający charakter.

Co projekt oznacza dla fundatorów?

Obecny kierunek zmian uzasadnia przegląd:

  • nieruchomości przeznaczonych na wynajem;
  • aktywów planowanych do sprzedaży;
  • udziałów w zagranicznych spółkach i funduszach;
  • pożyczek udzielonych beneficjentom i podmiotom powiązanym;
  • źródeł finansowania przyszłych świadczeń;
  • obowiązujących umów oraz planowanych reorganizacji.

Projekt pozostaje na etapie prac legislacyjnych, a jego treść może jeszcze ulec zmianie. Będziemy na bieżąco śledzić dalszy przebieg prac nad ustawą i informować o kolejnych zmianach istotnych dla fundatorów, beneficjentów oraz funkcjonujących fundacji rodzinnych.